Haïti Nieuws, 19 juli – 13 augustus

Sociale veiligheid

‘Ik kan niet meer dag en nacht leven in mijn tent. Het is er benauwd en ’s avonds wanneer het regent moet ik blijven staan’. Dat is de klacht van velen. In de duizenden kampen is de ontevredenheid en het gevoel niet gehoord worden groot. ‘Er zijn nog steeds totaal  onvoldoende toiletten en de toegang tot basisvoorzieningen is zeer beperkt. Daarbij komt dat het er onveilig is’ is de klacht van de hulporganisatie voor vluchtelingen en migranten van de jezuïeten. Het gebrek aan elektriciteit ’s nachts werkt verkrachting van vrouwen en meisjes in de hand. Ook leden van Minustah zouden hier zich schuldig aan maken.

Geweld bij het uitreiken van voedsel is geen zeldzaamheid. Aan degenen die hun tenten hebben opgeslagen in niet officiële kampen wordt maar weinig of helemaal geen voedsel uitgereikt.Het presidentiële paleis, de ministeries en andere publieke gebouwen zijn sinds de aardbeving veranderd in tentenkampen. Ook in zwaar beschadigde huizen die nog niet afgebroken zijn hebben daklozen hun toevlucht gezocht.

Zakenwijken zijn ontoegankelijk vanwege de modder, plassen water en puin.

Woningbouw

Een van de grote problemen bij het bouwen van nieuwe woningen is de onduidelijkheid over het eigendomsrecht van de grond. Ook in het verleden bestond hier vaakonduidelijkheid over, maar nu de kadastergegevens door de aardbeving vernietigd zijn, is dit een probleem van eerste orde geworden.

Er moet nog heel veel gedaan worden om de mensen die nu in kampen wonen behoorlijke levensomstandigheden te bieden en blijvende oplossingen te bieden voor de problemen in de 1.368 kampen waar ongeveer 1,7 miljoen mensen verblijven.

Behalve Port-au-Prince zijn ook Léogane, waar het centrum van de aardbeving was, en Jacmel zwaar getroffen.

Nu het orkaanseizoen (juli-eind november) begonnen is, dreigen talloze mensen hier de dupe van te worden. Alleen al door regenbuien die vergezeld gingen van harde windstoten werden in een kamp driehonderd tenten verwoest en raakten zes mensen daarbij gewond. Onder de zevenduizend mensen die er ‘woonden’ brak paniek uit.

Gedenkmonument

Een aantal privépersonen heeft het initiatief genomen voor het oprichten van een monument voor de slachtoffers van de aardbeving. Het moet dienen als een plaats voor erediensten en als herinnering voor de komende generaties. Haïtianen worden opgeroepen hiervoor schenkingen te doen. De initiatiefnemers wijzen op het belang hiervan voor het collectieve geheugen. Ze wijzen op de aardbevingen van 1770 in Port-au-Prince en die van 1 842 in Cap Haïtien, twee gebeurtenissen die bijna vergeten zijn.

Cultureel erfgoed

De regering heeft met de hulp van de Amerikaanse stichting Smithsonian een centrum geopend voor behoud van het culturele erfgoed. Het heeft een afdeling voor restauratie van driedimensionale voorwerpen, een voor documenten en boeken en een derde voor schilderijen. Binnenkort wordt er een afdeling geopend voor herstel van beeld- en geluidsmateriaal. Buitenlandse deskundigen hebben al verschillende voorwerpen onder handen genomen, zoals schilderijen van de bekende Galerie Nader en de fresco’s van de episcopale kerk Ste Trinité in Port-au-Prince, met afbeeldingen van het leven van Jezus.

Jean Rabel

Het is 35 jaar geleden dat op 23 juli in Jean Rabel 139 boeren met machetes werden vermoord op instigatie van grootgrondbezitters. De boeren bewerkten sinds lang de grond die de eigenaren braak lieten liggen en genoten van de opbrengst. Ze kwamen in opstand toen de eigenaren hen van hun grond wilden verjagen.

Op 23 juli van dit jaar herdachten honderden boeren van dit plaatsje deze massamoord met een demonstratie. Vertegenwoordigers van andere boerenorganisatie en ngo’s deden hier aan mee. Zelfs leden van de Braziliaanse organisatie ‘boeren zonder land’ waren hierbij aanwezig.

Kinderen van de slachtoffers vroegen om vervolging van de daders, die nog vrij rondlopen.

De boeren zelf kwamen met een aantal eisen: hervorming van het landbouwbeleid, kunnen beschikken over water voor irrigatie, tractors en zaden (niet de genetisch gemanipuleerde zaden van Monsanto), betere wegen en openbaar vervoer, beter onderwijs en sanitaire voorzieningen.

Wat het eigendomsrecht van de grond betreft beriepen ze zich op artikel 36 van de grondwet om bezetting van grond die grootgrondbezitters braak lieten liggen te legaliseren.

Nu, 2010, is er nog steeds nauwelijks iets veranderd in de situatie die in 1987 de boeren dreven in opstand te komen.

Wederopbouw

De regering heeft positief gereageerd op het voorstel van de Dominicaanse Republiek om deel uit te maken van de wederopbouwcommissie.

Nog steeds stuit de commissie op veel verzet. Het ‘Platform dat pleit voor een alternatieve ontwikkeling (Papda)’ roept alle burgers op tot verzet. Volgens het platform is er ‘een groot verschil tussen wat het volk nodig heeft en wat de commissie beweegt. Ze is bureaucratisch is en heeft geen contact heeft met wat onder het volk leeft’.

Tot op heden kan de commissie het niets eens worden over haar structuur. Onenigheid over wie de controle over het proces uitvoert zou daar de oorzaak van zijn. Met haar werk is ze nog niet begonnen. Dit heeft als gevolg dat de donorlanden projecten financieren via hun ambassades en ngo’s.

Volgens Papda is niet de hoeveelheid geld dat beloofd is het belangrijkst, maar de relaties tussen (financiële) instellingen onderling en de nieuwe verhoudingen die kunnen ontstaan tussen de overheid en het volk. Ze herinnert er aan dat over het algemeen maar 30 à 40% van het beloofde geld wordt overgemaakt.

De tweede vergadering van de commissie, waarin premier Bellerive en Bill Clinton samen het voorzitterschap bekleden, en die op 22 juli gehouden zou worden, is uitgesteld. Een nieuwe datum werd nog niet vastgelegd.

Voedselzekerheid

De nationale coördinator voor voedselzekerheid (Cnsa) is bang dat voor twee miljoen mensen, van wie meer dan een miljoen in tentenkampen leven, de voedselzekerheid nog meer bedreigd wordt door de cyclonen die te verwachten zijn.

Gelukkig echter is dat de oogsten van de lente goed waren, dat daardoor de voedselprijzen dalen. Ook ‘geld voor werk’ geeft mensen enige zekerheid voldoende voedsel te kunnen krijgen.

Economische groei

De economische commissie voor Latijns Amerika en de Caraïben van de VN verwacht voor Haïti in 2010 een economische groei van – 8,5% in plaats van + 2,9 in 2009.

De aardbeving heeft naar schatting voor meer dan voor zeven miljard dollar schade aangericht in de productieve sector. Het buurland zag zijn groei verdubbeld worden van 3,5 tot 6%.

Verbetering van de visvangst

De vissers van Anse d’Hainault (in het uiterste zuidwesten van Haïti) moesten tot nu toe iedere dag terug naar de wal. Dit gaat veranderen nu een Franse vissersorganisatie hun een boot geschonken heeft waarmee ze meerdere dagen op zee kunnen blijven. De boot is voorzien van zeil en motor en biedt plaats aan zes vissers, kan zes ton vis vervoeren en bovendien als sleepboot dienen voor kleine vissersboten. Om de vangst voor bederf te vrijwaren wordt een koelinstallatie gebouwd.

Door o. a. vervuiling van het milieu is het voor Haïtiaanse vissers steeds moeilijker dicht bij de kust iets te vangen.

Bij de overdracht aan de vissers van Ans d’Hainault was de boot niet leeg, maar vervoerde vistuig, twee motoren van 50 pk benodigdheden voor het ziekenhuis in het plaatsje en boeken voor de het lyceum.

Het vissersplaatsje heeft de naam de beste gezouten vis van het land te leveren. Dit is vooral de verdienste van de vrouwen. Zij halen er de ingewanden uit, zouten ze en leggen ze vervolgens te drogen. De vissers zelf hebben de naam de meeste ervaring te hebben en het best georganiseerd te zijn.

De vissersorganisatie van Ans d’Hainault helpt bij de vorming van  andere vissers, vooral die van Gonaïves (in het noorden) en die van St Louis (in het zuiden).

Vissen met motorboten die dagelijks op en neer moeten van en naar de thuishaven kost veel brandstof. Daarom vragen ze subsidie van de staat, te meer omdat de ontwikkeling van de visserij en de landbouw deel uitmaken van het ontwikkelingplan van de regering.

Verkiezingen

De (voorlopige) kiesraad (CEP) is volop bezig de verkiezingen voor een nieuwe president en de Kamer van Afgevaardigden voor te bereiden, ondanks de protesten van verschillende politieke partijen en maatschappelijke organisaties. Kandidaten voor het presidentschap melden zich. Een van hen is Wyclef Jean (37). Hij stelt zich kandidaat namens een groep voormalige leden van Lafanmi Lavalas, de partij van oud-president Aristide, die na zijn afzetting in 2004 in Zuid-Afrika verblijft.

Wyclef is geboren in Haïti, maar woont sinds lang in de VS, waar hij een bekende popzanger is. Meerdere malen deed hij met succes inzamelingen voor Haïti. Andere kandidaten stellen vragen over de rechtmatigheid van zijn kandidatuur. Ieder die zich kandidaat stelt moet aan een aantal eisen voldoen, zoals een bepaald aantal aaneensluitende jaren in Haïti gewoond hebben en er onroerend goed bezitten.

De partij van Préval ‘Inité’ (Eenheid) heeft nog geen kandidaat gesteld (3 augustus). Ook andere politieke partijen hebben dat nog niet gedaan, hoewel de uiterste datum hiervoor 7 augustus is.

Intussen zijn de eerste waarnemers van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) en de Caricom (gemeenschap van Caribische staten) in Haïti aangekomen. In totaal zullen beide organisaties 193 waarnemers sturen die nauwlettend zullen nagaan of de verkiezingen, die in november gehouden worden, volgens de vastgestelde regels plaatsvinden.

Deze kosten van deze operatie zijn 5,3 miljoen dollar. Ze is de voornaamste, omvangrijkste en duurste in de geschiedenis van de OAS.

Aardbevingen

Tijdens een vergadering in Brazilië van geologen werd bekend gemaakt dat de aardbeving van 12 januari veroorzaakt is door een tot nu toe onbekend breukvlak in de aardkorst, die dus op geen enkele geografische kaart te vinden is. Het loopt van het zuiden van Haïti naar het gebied rond Enriquillo in de Dominicaanse Republiek.

Omdat de laatste aardbeving de plaats Léogane (ongeveer dertig kilometer van Port-au-Prince) als epicentrum had, krijgt het nieuwe breukvlak de naam breukvlak van Léogane.

Omdat het breukvlak nog steeds onder spanning staat, kunnen nieuwe aardbevingen of aardschokken zich elk moment weer voordoen.

Huisvesting

Tientallen mensen betogen voor de ruïnes van het presidentieel paleis. Ze komen uit de kampen in Petionville en Delmas. Ze protesteren tegen gedwongen vertrek en eisen een eigen woning.

Vele duizenden verblijven nog in mensonwaardige omstandigheden in zelf gemaakte tenten van stukken plastic of afvalmateriaal, zonder afdoende hygiënische voorzieningen, ook in de straten van Port-au-Prince. Veel straten zijn bovendien onveilig. Het ministerie van Openbare werken heeft een aantal huizen rood gekenmerkt, omdat ze dreigen in te storten. Ze moeten volgens het ministerie worden afgebroken, maar dat is niet gebeurd.

Enkele jongeren hebben het initiatief genomen een voetbalcompetitie te organiseren tussen de verschillende wijken waar vluchtelingen een provisorisch onderkomen hebben gebouwd. Van andere activiteiten is nauwelijks sprake. De openbare pleinen, waar eerder muziek werk gespeeld en gedanst, staan vol tenten. Er zijn weinig gelegenheden waarbij de mensen, dikwijls getraumatiseerd, ontspanning kunnen vinden.

De criminaliteit – direct na de aardbeving was die sterk verminderd – neemt weer toe. In een dag werden een orthopeed en een leider van een oppositiepartij vermoord.

Containerwoningen

Op initiatief van het Canadese Centrum voor Studie en Internationale Samenwerking worden er in de komende vijf jaar negen containerdorpen gebouwd. Het eerste zal worden gebouwd in de buurt van Cap Haïtien, waar duizenden mensen na de aardbeving naar toe gevlucht zijn. Drie andere zullen volgend jaar worden gebouwd.

Het gaat hier om gebruikte containers die geschikt worden gemaakt om elk maximaal zeven personen te huisvesten. Ze zullen orkaan- en aardbeving bestendig zijn.

Deze woningen zullen eigendom worden van en beheerd worden door een collectief.

Succes van humanitaire hulp

De humanitaire hulp in de zes maanden na de aardbeving heeft er wezenlijk toe bijgedragen een verslechtering van de voedselsituatie te voorkomen. Dit meldt een rapport van het ministerie van Gezondheid en Unicef, dat de periode februari tot juli 2010 onderzocht.

‘Er is sprake van stabilisering van de voedselsituatie in alle gebieden die door de aardbeving getroffen zijn. De resultaten van het onderzoek zijn dezelfde als die van 2006, 2008 en 2009’.

Desondanks is volgens de vertegenwoordiger van Unicef de situatie voor kinderen onveranderd gebleven. Een op de drie kinderen lijdt aan chronische ondervoeding en groeiachterstand. Volgens een onderzoek tussen 29 april en 7 juni van dit jaar in een aantal gemeentes in het departement West en Zuidoost lijdt ongeveer vijf procent van de kinderen onder vijf jaar aan ernstige ondervoeding.

Wyclef

Binnenkort zal de CEP de kandidatenlijst voor de verkiezingen bekend maken. Een van de kandidaten is de in de VS bekende hiiphopzanger Wyclef  Jeannel Jean. Het is de vraag of de CEP zijn kandidatuur zal accepteren. Om kandidaat te zijn moet men o.a. minstens vijf jaar in Haïti gewoond hebben en er onroerend goed bezitten. Bij hem valt het eerste te betwijfelen.

Red.: André de Waele   Wezenland 366  7415 JJ  Deventer. E-mail: dewacohan@12move.nl